10 Soruda Türkiye’de Servis Modeli Bankacılığı (Service Model Banking – Banking as a Service)
Türkiye’de servis modeli bankacılığı BDDK tarafından yayımlanan Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Bu yazımızda Türkiye’de servis modeli bankacılığı uygulaması ile ilgili merak edilen konuları 10 soruda özetlemeye çalıştık.
- Servis Modeli Bankacılığı Nedir?
BDDK’nın yayımladığı Yönetmelik’te “Arayüz sağlayıcıların sundukları arayüz yoluyla, müşterilerin servis bankalarının sistemleriyle doğrudan açık bankacılık servisleri aracılığıyla bağlantı kurarak servis bankası üzerinden bankacılık işlemlerini gerçekleştirebildikleri hizmet modeli” olarak tanımlanıyor. Dolayısıyla model
- Servis bankası,
- Arayüz sağlayıcı ve
- Bankacılık işlemi gerçekleştirmek isteyen müşteriden
oluşan üçlü bir yapıda kuruluyor. Arayüz sağlayıcı firma sunduğu arayüz vasıtasıyla banka ile müşteri arasında köprü vazifesi görüyor.
- Kimler Servis Bankası Olabilir?
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabi tüm bankalar (mevduat bankaları, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları) servis bankası olabilir.
- Servis Bankasının Faaliyet Genişlemesi Talebinde Bulunması Gerekir mi?
Bankaların mevcut faaliyet izinleri çerçevesinde verebilecekleri hizmetleri servis modeli bankacılığı yoluyla arayüz sağlayıcılara sunmaları durumunda BDDK’ya faaliyet genişlemesi talebinde bulunmaları gerekmez.
- Servis Modeli Bankacılığın Servis Bankasına Faydaları Nelerdir?
Servis modeli bankası genellikle bu model sayesinde daha önce herhangi bir nedenle ulaşamadığı müşteri kitlesine ulaşmayı hedefliyor. Bir başka deyişle finansal sistem içerisine dahil edilememiş çok geniş bir kitlenin bankacılık şemsiyesi altına alınarak finansal kapsayıcılığın artırılması bu modelin önemli bir gayesi. Ayrıca servis bankası, mevcut ve yeni gelen müşteri kitlesine inovatif finansal ürünler sunma imkanına kavuşuyor.
- Potansiyel Arayüz Sağlayıcılar Kimlerden Oluşmaktadır?
- Fintech girişimleri,
- Başta pazaryeri modeli ile çalışanlar olmak üzere e-ticaret platformları,
- Telekomünikasyon, konaklama, perakende, havacılık gibi kendi dijital kanalları üzerinden geniş kullanıcı kitlesine ulaşabilen şirketler,
- Kendi uygulamaları/platformları üzerinden ulaştığı müşteri kitlesine finansal hizmetler de sunmak isteyen çeşitli girişimler.
- Kimler Arayüz Sağlayıcı Olamaz?
- Bankalar,
- Yurtiçinde yerleşik olmayan ve sermaye şirketi şeklinde kurulmamış işletmeler,
- Mobil uygulaması ya da internet tarayıcısı temelli arayüzü, Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin üçüncü kısmında elektronik bankacılık hizmetlerine ilişkin yer verilen kimlik doğrulama ve işlem güvenliği yükümlülüklerine uygun olmayan işletmeler.
- Arayüz Sağlayıcılığının Bankacılık Mevzuatı Kapsamında Hukuki Statüsü Nedir?
Arayüz sağlayıcısı 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve alt düzenlemeleri kapsamında özel nitelikli bir destek hizmeti kuruluşu olarak tanımlanabilir.
Destek hizmeti kuruluşu olarak değerlendirilmesinin gerekçesi Yönetmelik’te “servis bankası ile müşteri arasında sözleşme ilişkisinin kurulmasına aracılık etmesi veya bu sözleşme kapsamında sağlamakta olduğu arayüz üzerinden, müşteriye servis bankası tarafından bankacılık hizmetlerinin sunulmasına imkân sağlaması” şeklinde açıklanmıştır.
- Arayüz Sağlayıcılığı İzne Tabi mi? Ücretli Lisans Almak Gerekir mi?
Arayüz sağlayıcılığı ücretli bir lisansa tabi olmamakla birlikte Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun iznine tabidir. Kurul’un izin verebilmesi için gerekli ön çalışma BDDK Bilgi Sistemleri Uyum Daire Başkanlığı tarafından tekemmül ettirilir.
- Arayüz Sağlayıcı Birden Fazla Servis Bankası ile Çalışabilir mi?
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’ndan izin almak şartıyla arayüz sağlayıcının birden fazla servis bankası ile çalışması mümkündür.
- Arayüz Sağlayıcının Vizyonu Ne Olmalı?
Arayüz sağlayıcılar bir bankacılık lisansına sahip olmadan müşterilerine bankacılık hizmeti sunan firmalardır. Yurtdışındaki uygulamalara bakıldığında genellikle bu firmaların gerekli ölçek ve tecrübeye ulaşana kadar bu model üzerinden hizmetlerini sunmaya devam ettikleri, yeterli olgunluğa ulaştıklarında ise lisanslı bir dijital bankaya dönüşme potansiyeline kavuştukları görülmektedir. BDDK’nın yayımladığı Yönetmelik’te dijital bankacılık ile servis modeli bankacılığı esaslarının bir arada yer almasının sebeplerinden biri de budur diyebiliriz.
by Hamit Boyraz
