Uzun süre düzenleme dışı kalan kripto varlık sektörü, Türkiye'de 2 Temmuz 2024 tarihli 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na eklenen hükümlerle düzenlemeye tabi hâle geldi. Bu düzenlemeyle birlikte kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) tanımlandı ve sektörün yetkili otoritesi olarak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) belirlendi. İkincil düzenlemeler faaliyet esaslarını, sermaye ve teknoloji gerekliliklerini ayrıntılandırmıştır.
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı Nedir?
KVHS; kripto varlıkların alım-satımına, ilk satış ya da dağıtımına, takas veya transferine, bunlara ilişkin saklama hizmetlerine ve mevzuatta belirlenen diğer işlemlere aracılık eden kuruluşlardır. Başlıca faaliyet türleri şunlardır:
- Platform (borsa): Kripto varlıkların alım-satım, ilk satış/dağıtım ve takas işlemlerinin gerçekleştirildiği ortam.
- Saklama hizmeti: Kripto varlıkların veya bunlara erişim sağlayan özel anahtarların saklanması ve yönetimi.
- Aracı hizmetler: Emir iletimi ve mevzuatta tanımlanan diğer aracılık faaliyetleri.
Başvuru ve İzin Süreci
Faaliyet göstermek isteyen kuruluşların SPK'dan izin alması zorunludur. Süreç genel olarak şu unsurları içerir:
- Kurumsal yapı: Anonim şirket olarak kuruluş, pay sahipleri ve yöneticilerde aranan itibar ve dürüstlük şartlarının sağlanması.
- Sermaye yeterliliği: Asgari sermaye ve öz kaynak gereklilikleri. Tutarlar düzenlemeyle güncellenebildiğinden başvuru öncesi güncel eşikler teyit edilmelidir.
- Teknoloji ve güvenlik: Bilgi sistemleri, siber güvenlik, cüzdan yönetimi ve müşteri varlıklarının korunmasına ilişkin güçlü kontroller; bağımsız bilgi sistemleri denetimi.
- Müşteri varlıklarının ayrıştırılması: Müşterilere ait kripto varlık ve nakdin kuruluşun kendi varlıklarından ayrı tutulması esastır.
- MASAK/AML uyumu: Suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesine yönelik program, müşteri tanıma (KYC) ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri.
Sürekli Yükümlülükler
İzin alındıktan sonra da yükümlülükler devam eder: düzenli raporlama, bağımsız denetim, iç kontrol ve risk yönetiminin sürdürülmesi, müşteri varlıklarının korunması ve bilgi sistemleri güvenliğinin güncel tutulması. Uyumsuzluk, idari yaptırımlardan faaliyet izninin iptaline kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.
Uluslararası Boyut
Avrupa Birliği'nin MiCA düzenlemesiyle küresel ölçekte kripto varlık kurallarının yakınsaması, Türkiye'de faaliyet gösterecek veya sınır ötesi hizmet sunacak girişimler için uyum tasarımını daha da önemli hâle getirmektedir. Çok yargı alanlı iş modellerinde her ülkenin gerekliliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
FinWise Consulting Desteği
Kripto varlık girişimlerine; faaliyet türünün doğru sınıflandırılması, SPK izin dosyasının hazırlanması, sermaye ve teknoloji gerekliliklerinin planlanması ve MASAK uyum programının kurulması dâhil uçtan uca danışmanlık sağlıyoruz. Düzenleyici beklentileri erken aşamada iş modeline entegre etmek, hem izin sürecini hızlandırır hem de sonraki denetimlerde sürdürülebilir bir uyum sağlar.
